به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • آشنایی با شورای فرهنگ عمومی

 

مروری کوتاه بر روند فعالیت­های شورای فرهنگ عمومی

مقدمه:   

     پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و ضرورت انقلاب فرهنگی، براساس فرمان حضرت امام خمینی (ره) در سال 1363، شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل گرفت. این شورا وظیفة خطیر ساماندهی به وضعیت دانشگاه‌ها را به عهده داشت. پس از آن موضوع رسیدگی به وضعیت فرهنگی جامعه در آن شورا مطرح و بر اساس نظر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای ریاست وقت شورای عالی انقلاب فرهنگی، مبنی بر توجه به فرهنگ عمومی مردم، پیشنهاد تشکیل شورای فرهنگ عمومی مطرح شد و سرانجام در سال 1364، به منظور تعیین اهداف، سیاست‌گذاری و هدایت فرهنگ عمومی کشور، شورای فرهنگ عمومی با وظایف مشخص شکل گرفت و به صورت رسمی از سال 1365 آغاز به کار کرده و تاکنون هشت دوره را پشت سر گذاشته و دوره هشتم با آغاز به کار دولت تدبیر و امید از مرداد 1392 شروع شده است.

    شورای فرهنگ عمومی به عنوان یکی از شوراهای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مجموعة وزارت فرهنگ ­و ارشاد اسلامی فعالیت دارد. براساس
 آیین­نامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، اکنون این شورا دارای 33 عضو است و هر دو هفته یک بار، به صورت مستمر تشکیل جلسه می‌دهد و تاکنون 616 جلسه برگزار کرده است.

    از سال 1364 تاکنون، آیین‌نامة شورای فرهنگ عمومی بنا به ضرورت در سه نوبت در تاریخ 14/8/64، 21/10/72 و 20/3/76 توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی اصلاح و بازنگری شده است که اهم وظایف آن به شرح ذیل می­باشد:

1-     بررسی کارشناسی درباره تجزیه و تحلیل شرایط و جریانات فرهنگی جهان و تبیین تأثیر کانون‌ها و ابزارهای مهم در این زمینه و اتخاذ تدابیر مناسب و ارائه گزارش تحلیلی جامع به شورای عالی

2-     بررسی و تحلیل شرایط و جریانات فرهنگی کشور و سنجش نظام ارزشی جامعه به منظور تعیین نقاط قوت و ضعف فرهنگی و ارائه راه‌حل‌های مناسب

3-     تهیه و تدوین طرح‌هایی برای هماهنگ‌کردن کوشش‌های فرهنگی و هنری و تبلیغی در سازمان‌ها و مراکز رسمی فرهنگی و هنری در جهت اعتلای فرهنگ و هنر و بهبود کیفیت آنها و پیشنهاد طرح‌ها به شورای عالی انقلاب فرهنگی و نیز تهیه و پیشنهاد موضوعات و طرح‌هایی راجع به آن بخش از وظایف شورای عالی که به شورای فرهنگ عمومی مربوط است.

4-     بررسی آثار فرهنگی مترتب بر سیاست‌ها و اجرای طرح‌ها و برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی به منظور اطمینان از همسویی و عدم مغایرت آنها با اصول سیاست فرهنگی کشور و ابلاغ نتیجه به دستگاه‌های اجرایی و نیز ارائه راه‌حل‌های اصلاحی مورد نیاز

5-     تصویب روش‌های اجرایی تشویقی به منظور شکوفایی فرهنگ عمومی در ابعاد مختلف آن

مهم­ترین مصوبات شورای فرهنگ عمومی

    گستره مصوبات شورای فرهنگ عمومی، شامل تأسیس نهادها، شوراها و سازمان‌های فرهنگی، صدور بیانیه در مناسبت‌های فرهنگی و تنظیم آیین‌نامه‌های فرهنگی است که در هر دوره بنا به ضرورت تدوین می­شده است که اهم مصوبات هر دوره به شرح ذیل می باشد:

     دوره اول: در این دوره، آیین­نامة شورا تنظیم و براساس آن فعالیت­ها شروع شد. مصوبات این دوره غالباً پیرامون موضوعات کلان فرهنگی بود که اهداف، سیاست‌ها و ضوابط نشر کتاب، اصول سیاست فرهنگی کشور، اساسنامه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و شورای عالی جوانان از آن جمله است.

   دوره دوم: در این دوره که کوتاه‌ترین دوره محسوب می‌شود، مهم‌ترین مصوبه «اساسنامه کانون فرهنگی و هنری مساجد» است که در حال حاضر نه تنها به تشکیلات مستقلی برای ساماندهی به امور فرهنگی در مساجد کشور تبدیل شده است، بلکه منجر به تأسیس هزاران مؤسسه فرهنگی در مساجد شده که در ارتقای سطح فرهنگ عمومی نقش بسزایی دارند.

    دوره سوم: در این دوره، مسایل خرد فرهنگ عمومی نیز مورد توجه قرار گرفته و آیین‌نامه شورای فرهنگ عمومی استان، آیین‌نامه نام‌گذاری روزهای خاص، هیأت‌های نظارت بر کتاب بزرگسال و کودک و صدور بیانیه­ها از جمله اقدامات این دوره است.

   دوره چهارم: در این دوره، تدوین سیاست‌های مقابله با تهاجم فرهنگی شکل گرفت و اقدامات دیگر این دوره عبارتند از: آیین­نامه انتخاب خادمان فرهنگ عمومی کشور، تشکیل هیأت‌های نظارت بر نشر کتاب استان­ها، آیین‌نامه اجرایی شورای نظارت بر ساخت، واردات و صادرات اسباب‌بازی کودکان، تشکیل ستاد هدایت فرهنگی مسابقات جام‌جهانی ۹۸ فرانسه، ضوابط برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری.

    دوره پنجم: در این دوره، مسایل خرد و کلان و بیانیه­ها و
آیین­نامه­های متعدد شکل گرفته است که مهم­ترین آنها عبارتند از: دستورالعمل اجرایی نصب مجسمه و یادمان، آیین­نامه نظارت بر علایم، نشانه­ها و تصاویر روی البسه و لوازم التحریر، ضوابط و مقررات تأسیس مجتمع­های علمی ـ فرهنگی ربع رشیدی، قلعه فلک الافلاک و بوعلی، سیاست­های فرهنگی به مناسبت نام­گذاری سال عزت و افتخار حسینی، شاخص­های فرهنگی، آیین­نامه ستاد پشتیبانی و هماهنگی امور مساجد کشور و تأثیر فرهنگی مراسم بزرگداشت ایام محرم بر اقشار مختلف و ، نام­گذاری روز ملی خلیج فارس، روز مقاومت و ایثار و پیروزی که در ارتقای سطح فرهنگ عمومی نقش بسزایی دارد.

    دوره ششم: در این دوره، شورا مباحث مرتبط در حوزه فرهنگ عمومی را مورد توجه قرار داده و مصوباتی همچون؛ سیاست­های سنجش افکار عمومی، راهکارهای جلوگیری از بروز و ظهور افراد، تشکل­ها و انجمن­های انحرافی با پوشش مسایل عرفانی و معنوی،  چشم­انداز بخش فرهنگ عمومی ج.ا.ا.، اصول و سیاست­های فرهنگی برنامه پنجم توسعه، سیاست­های ساماندهی شئون فرهنگی در مناسبت­های مذهبی (محرم)، سند مؤلفه­های هویت ملی ایرانیان، مبانی، الزامات فرهنگی و سیاست­های اجرایی ناظر بر اصلاح الگوی مصرف، شاخصهای کلان فرهنگ عمومی از نمونه­های بارز آن بوده است.

    دوره هفتم: در این دوره، آیین­نامه ترویج فرهنگ پهلوانی از طریق توسعه ورزش زورخانه­ای در کشور، تأسیس بنیاد غیردولتی و غیرانتفاعی علمی فرهنگی اجتماعی سید جمال­الدین اسدآبادی،
آیین­نامه نحوه نام­گذاری روزها و مناسبت­های خاص، نام­گذاری روزهای:  ۹ دی با عنوان روز بصیرت و میثاق امت با ولایت، روز فناوری فضایی، روز شهادت رییس­علی دلواری به عنوان روز مبارزه با استعمار انگلیس، سند نهضت مطالعه مفید، اهداف و راهکارهای تحقق همت مضاعف و کار مضاعف، سیاست­های فرهنگی تحقق شعار تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، سیاست­های فرهنگی مقابله با تحریم اقتصادی، بیانیه شورا در مورد یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا را به تصویب رساند.

   دوره هشتم: در این دوره به منظور استفاده حداکثر از ظرفیت شورای فرهنگ عمومی کشور و استانها، آسیب­شناسی شورا در دستور کار قرار گرفت و همزمان دبیر شورا سفرهای استانی را برای فعال­سازی شوراها آغاز نموده است. نام­گذاری فرودگاه لارستان در استان فارس، دستورالعمل اجرایی سیاست­ها و ضوابط حاکم بر تبلیغات محیطی، نام­گذاری 24 مهر ماه به عنوان روز ملی پارالمپیک، بررسی و آسیب­شناسی شورای فرهنگ عمومی  کشور و استان­ها، نام­گذاری روز 21 فروردین به عنوان سالروز افتتاح حساب 100 امام (ره) و تأسیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در متن تقویم رسمی کشور و تدوین اولویت­های شورای فرهنگ عمومی در سال 1393 از اقدامات شورا است.

 این شورا، به منظور رسیدگی جدی‌تر به برخی موضوعات مهم در زمان‌های خاص، اقدام به تأسیس دفاتر و شوراهای فرعی در زیرمجموعه دستگاه‌های فرهنگی نموده است، که عبارتند از:

 ۱ ـ شورای نظارت برنام‌گذاری شهرها، خیابان‌ها، اماکن ومؤسسات عمومی؛ ۲ ـ کمیسیون نام‌گذاری روزهای خاص؛ ۳ ـ شورای نظارت بر طراحی، ساخت، تهیه و توزیع اسباب‌بازی کودکان؛ ۴ ـ شورای­نظارت برانتخاب، ساخت و نصب مجسمه و یادمان در میدان‌ها و اماکن عمومی؛ ۵ ـ شورای نظارت برعلایم، نشانه‌ها وتصاویر روی لباس‌ها، لوازم‌التحریر و کالاهای مشابه؛ ۶ ـ دفتر پی­گیری مصوبه مقابله با عرفان­های انحرافی؛ 7 کارگروه تبلیغات محیطی.

 

شورای فرهنگ عمومی استان­ها و شهرستان­ها

      در سال ۱۳۷۲، شورای فرهنگ عمومی کشور با هدف توجه بیشتر به مسایل فرهنگی استان­های کشور و پی­گیری مصوبات شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی در سطح استان­ها نسبت به تأسیس و تشکیل شورای فرهنگ عمومی در مراکز استانها اقدام نمود که بحمدالله هم اکنون، شورای فرهنگ عمومی در مرکز کلیه استان‌ها تشکیل شده است. این شورا در استان‌ها به ریاست ائمه محترم جمعه و نایب رییسی استانداران محترم و دبیری مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها فعالیت می‌نماید؛ که از جمله وظایف آن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  1. مطالعه، تجزیه و تحلیل و ارزیابی سالیانه وضع فرهنگ عمومی استان براساس شاخص‌های تدوین شده در دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی؛
  2. انجام تحقیقات مرتبط با فرهنگ عمومی استان و تحلیل و ارزیابی نتایج تحقیقات علمی انجام شده به منظور دسترسی به راهکارهای مناسب جهت حل مسایل فرهنگی؛
  3. بررسی و اظهار نظر نسبت به موضوعات، طرح‌ها و گزارش‌هایی که از سوی شورای فرهنگ عمومی کشور به شورای فرهنگ عمومی استان ارجاع می‌شود؛
  4. تلاش در جهت همکاری و هماهنگی و همسویی بین دستگاه‌های دولتی وغیردولتی و مجریان فرهنگی استان در زمینه ساماندهی برنامه‌های فرهنگی استان؛
  5. برنامه‌ریزی در جهت اجرای مصوبات ابلاغی شورای عالی انقلاب فرهنگی و تصمیمات شورای فرهنگ عمومی کشور در استان‌ها؛

    در ادامة فعالیت‌های شورای فرهنگ عمومی در استان­ها با هدف توجه به شهرستان‌ها، تشکیل شورای فرهنگ عمومی شهرستان‌ها در دستور کار شورای فرهنگ عمومی قرار گرفت و در سال ۱۳۸۵ آیین‌نامه شورای فرهنگ عمومی شهرستان با این وظایف، تصویب شد:

  1. بررسی معضلات و ویژگی‌های فرهنگی که در جامعه شهری و روستایی آن منطقه وجود دارد، ارایه راهکارهای مناسب برای رفع این معضلات وانعکاس آن به شورای فرهنگ عمومی استان؛
  2. تلاش برای حذف سنت‌های غلط رایج و تشویق مردم بر حفظ و تقویت ارزش‌های دینی، مذهبی و فرهنگی منطقه؛
  3. اتخاذ شیوه‌های تشویقی و نظارتی در شهرستان از سوی شورای فرهنگ عمومی به منظور اعتلا و شکوفایی فرهنگ عمومی در ابعاد مختلف؛
  4. مطالعه سیاست‌های فرهنگی ابلاغی از مرکز استان و کشور، اظهار نظر نسبت به موضوعات طرح شده و تهیه گزارش‌های مورد نیاز استان برای اصلاح فرهنگ عمومی در شهرستان‌ها و پی‌گیری مصوبات شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی در سطح شهرستان .

 

 


کلیه حقوق این پورتال متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد